ZOLLHÄUSSCHEN
BUCHHOLZ

JULI 2023 | Wie Michael Hanekes Das weiße Band kent, ziet de beelden die mij in voorpret naar een weerzien met Buchholz leiden. Voor alle duidelijkheid: ik verwijs naar Hanekes fotografie, niet naar de gruwelijke gebeurtenissen in de film. Voor zover ik weet, werden hier geen schuren met kwaad opzet in brand gestoken, verdwenen er geen kinderen en werd het paard van de arts evenmin ten val gebracht.

Vandaag is de eerste zomervakantiedag van het jaar. Terwijl ik de zoveelste Nederlandse sleurhut op de slopende beklimmingen van de E42 naar het oosten inhaal, glimlach ik bij het vermoeden dat ik op deze vakantiesnelweg de enige zonderling ben die niet naar het meer van Bütgenbach of de campings rond Sankt Vith onderweg is, maar naar een geknipte opnamelocatie voor een arthousefilm.

In Lanzerath leidt de laatste verharde weg op Belgisch grondgebied noordwaarts door het grenswoud. De bewoonde wereld sluit zich in de achteruitkijkspiegel als een groen gordijn. Nauwelijks enkele minuten later volgt het weerzien met het verlaten hotelletje Waldfrieden, de lang geleden op rust gestelde houtzagerij en de als broodkruimels verspreide huizen langs de smalle asfaltweg.

De plaatselijke toerismekantoren framen de regio vanouds als bezinnend stil. In het geval van Buchholz overschat die marketing de alledaagse werkelijkheid niet, integendeel. In de gulle wouden wandel je de stilte moeiteloos tegemoet. De weinige gebouwen dragen juist bij aan het haast volledige ontbreken van geluid. Hooguit suist een sporadische fietser over de oude spoorwegberm, vanwaar een blik op deze douaniershuisjes uit de vroege twintigste eeuw charmeert.

Elders in de streek overleven hun minder fraaie kopieën minder zorgeloos. Ik heb ze al vaak ten prooi zien vallen aan torenhoog onkruid en onhandig pastelschilderwerk, kreunend onder overmaatse zonnepanelen. Blijkbaar genieten ze nog altijd geen bescherming als monument.

De enkelingen die hier wonen, lijken in een vrijwillig kluizenaarschap te leven. Maar dit is geen vervlogen wereld die zich gewillig in zwart-wit laat kadreren.

Deze koppelwoningen worden zichtbaar goed verzorgd. Met wat verbeelding lijken ze op twee oude tantes die gezellig dicht bij elkaar het komen en gaan van de dagen aanschouwen. De ene kreeg recent een cosmetische opknapbeurt, de andere draagt nog de sporen van haar oude dag. Elk dak huisvestte ooit twee douaniersgezinnen; vandaag is een van de vier woondelen een vakantiehuis.

Nadat ik de foto heb gemaakt, blijf ik nog even in het kniehoge weidegras staan. Ik besef dat mijn eerdere verwijzing naar Das weiße Band in één opzicht tekortschiet. Hanekes zwartwitfotografie brengt het Noord-Duitse platteland aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog tot leven. Zijn monochrome beelden zouden Buchholz tekortdoen. De variaties in groen en bruin trillen in de hete julizon boven het ongemaaide gras. De enkelingen die hier wonen, lijken in een vrijwillig kluizenaarschap te leven, zoals de zielen die hen voorgingen. Maar dit is geen vervlogen wereld die zich gewillig in zwart-wit laat kadreren. De recente led-straatverlichting en een plompe SUV die zich met een nauwelijks gecontroleerde elektrische quick launch langs de paardenmelkerij lanceert, herinneren daaraan.

Pas nu vallen me de twee buizerds op die geruisloos cirkels draaien, hoog boven dit tableau-vivant. Tijdloos wordt vaak gemakzuchtig gebruikt. Buchholz hoeft zich die moeite niet te getroosten.