ZOLLHÄUSSCHEN
BUCHHOLZ

JULI 2023 | Wie Michael Hanekes Das weiße Band kent, ziet de beelden die mij in voorpret naar een weerzien met Buchholz leiden. Voor alle duidelijkheid: ik verwijs naar Hanekes fotografie, niet naar de gruwelijke gebeurtenissen in de film. Voor zover ik weet, werden hier geen schuren met kwaad opzet in brand gestoken, evenmin verdwenen er kinderen of werd het paard van de arts ten val gebracht.

Vandaag is de eerste zomervakantiedag van het jaar. Terwijl ik de zoveelste Nederlandse sleurhut op de slopende beklimmingen van de E42 naar het oosten inhaal, glimlach ik bij het vermoeden dat ik op deze vakantiesnelweg de enige zonderling ben die niet naar het meer van Bütgenbach of de campingplaatsen rondom Sankt-Vith onderweg is, maar naar een geknipte opnamelocatie voor een arthousefilm.

In Lanzerath leidt de laatste verharde weg op Belgisch grondgebied noordwaarts door grenswoud, dat de bewoonde wereld in de achteruitkijkspiegel als een groen gordijn achter me sluit. Nauwelijks enkele minuten later het weerzien met het verlaten hotelletje Waldfrieden, de lang geleden op rust gestelde houtzagerij en de als broodkruimels verspreide huizen langs de smalle asfaltweg.

De plaatselijke toerismekantoren framen de regio sinds vanouds als bezinnend stil. In het geval van Buchholz overschat de marketing de alledaagse werkelijkheid niet, integendeel. In de gulle wouden wandel je de stilte moeiteloos tegemoet. Hier dragen de weinige gebouwen juist bij aan het haast volledige ontbreken van geluid. Hooguit suist een sporadische fietser over de oude spoorwegberm voorbij, vanwaar een blik op deze douaniershuisjes uit de vroege 20ste eeuw charmeert. Elders in de streek overleven hun minder fraaie kopieën minder zorgeloos. Ik heb ze al vaak ten prooi zien vallen aan torenhoog onkruid, onhandig pastelschilderwerk, kreunend onder overmaatse zonnepanelen ook. Blijkbaar genieten ze dus nog geen bescherming als monument.

De enkelingen die hier wonen, leven in vrijwillig kluizenaarschap, precies zoals de zielen die hen in de voorbije eeuwen voorgingen. Dat heeft niets vandoen met een vervlogen maatschappij die bij voorkeur zwartwit wordt gekadreerd.

Deze twee koppelwoningen worden zichtbaar goed verzorgd. Met wat verbeelding lijken ze op twee oude tantes die gezellig dicht bij elkaar het komen en gaan van de dagen dankbaar aanschouwen. De ene liet onderging recent een cosmetische opknapbeurt, de andere draagt nog de sporen van haar oude dag. Elk van deze daken huisvestte ooit twee douaniersgezinnen, vandaag is een van de vier woondelen een vakantiehuis.

Nadat ik deze foto heb gemaakt, blijf ik nog even in het kniehoge weidegras staan. Ik besef dat mijn eerdere verwijzing naar Das weiße Band in één opzicht tekortschiet. Hanekes zwartwitfotografie brengt het Noord-Duitse platteland aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog tot leven. Hier laten de variaties in groen en bruin die de hete julizon gul boven de ongemaaide akker laat trillen zien dat Hanekes monochrome truc Buchholz geen eer zou bewijzen. De enkelingen die hier wonen, leven in vrijwillig kluizenaarschap, precies zoals de zielen die hen in de voorbije eeuwen voorgingen. Dat heeft niets vandoen met een vervlogen maatschappij die bij voorkeur zwartwit wordt gekadreerd. Daarvan getuigen de recente led-straatverlichting en een plompe SUV die zich met een nauwelijks gecontroleerde elektrische quick launch langs de paardenmelkerij lanceert.

Pas nu vallen me de twee buizerds op die geruisloos cirkels draaien, hoog boven dit tableau-vivant. Tijdloos wordt vaak gemakzuchtig gebruikt. Buchholz is werkelijk tijdloos.