EUROPADENKMAL
OUREN
MEI 2026 | Wie Op 9 mei 1950, om 18 uur, sprak de Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman zijn historische verklaring uit in het Salon de l'Horloge van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken in Parijs. Zijn voorstel om de Franse en Duitse kolen- en staalproductie onder te brengen bij een gemeenschappelijke, supranationale Hoge Autoriteit, vormde de feitelijke start van de economische integratie van Europa.
Zich bewust van het strategisch belang ervan, drongen de Verenigde Staten in de begindagen van de Koude Oorlog nadrukkelijker aan op een Verenigde Staten van Europa dan de Europese landen zelf op dat ogenblik durfden. Er hing dan ook spanning in de lucht tijdens de persconferentie. Schuman weigerde vragen te beantwoorden en verliet na afloop meteen het gezelschap. Een journalist die hem achternaliep, ontlokte hem nog de bekentenis dat de prille Europese eenmaking een regelrechte saut dans le noir was: een sprong in het duister.
Dit politieke Stonehenge symboliseert hoe de herinnering aan de babyborrel achteraf werd geromantiseerd. De historische gereserveerdheid maakte plaats voor een idyllisch geboorteverhaal. Ik heb de zes megalithische stenen hier nooit niét weten staan. Op initiatief van de Luxemburgse voorzitter van de in 1955 gestichte Europese Vereniging voor de Eifel en de Ardennen (EVEA) kochten het Duitse Arzfeld, het Luxemburgse Heinerscheid en het Belgische Burg-Reuland in 1972 dit lapje grond bij het drielandenpunt. De Belgisch-Luxemburgse grens loopt er dwars doorheen. De drie gemeentes wilden er naar aanleiding van twintig jaar Europese Gemeenschap een monument oprichten. Op 22 oktober 1977 werden de manshoge megalieten, met de namen van de founding fathers uit de eerste EG-landen, onthuld.
De informatiepanelen met de zwart-witfoto's van de inauguratie tonen een tijd waarin de droom van een verenigd Europa kennelijk door mannen met hoge slapen werd gekoesterd. Op 9 mei, Europadag, kondigde de huidige EVEA-voorzitter Franz Bittner aan dat de site later dit jaar nieuwe wandelpaden en zitbanken krijgt. Het klonk als een preek voor eigen parochie. Hier, waar drie landen achteloos in elkaar overvloeien, zijn de buurlanden al decennialang geen onbereikbare kim meer, maar vertrouwde plekken om te werken en te winkelen. Anders dan de verstilde pathos van het Europadenkmal is die euregionale identiteit sinds 1977 springlevend. Ze heet Euregio Maas-Rijn en ontstond onder meer op voorzet van de Nederlandse koningin Beatrix. Sinds 2007 wappert de vlag van het samenwerkingsverband boven de hoofdzetel in Eupen.
Hoe plechtstatig het Europese geheugen ook mag ogen, in het euregionale normaal van vandaag lijkt het zijn magie voorgoed te hebben verloren.
Andere Europamonumenten op rijafstand van hier, zoals de drie Pijlers van de Naties in Schengen, hullen zich dag en nacht in stadsrumoer. Ook de 35 sterren van het Europamonument in de zakenwijk van Maastricht draaien onvermoeibaar mee op het ritme waarmee het verkeer de rotonde naar de binnenstad neemt. In deze onbebouwde oksel van Duitsland en het Groothertogdom Luxemburg hoor je geen blad ruisen. Alleen 's ochtends en vanaf de late namiddag schrikt de Europese eenmaking met elektrische sprintjes de verstilde Ourvallei op. Elektrische bedrijfswagens met Luxemburgse kentekenplaten, 's avonds in Sankt Vith aangelijnd aan laadpalen, snellen als losgeslagen windhonden naar het Groothertogdom.
Voor de gehaaste Ostbelgier op weg naar het werk is Ouren een ijkpunt voor de batterijautonomie. Daar wacht de steile klim naar Weiswampach. Het Europadenkmal drie kilometer verderop rendeert voor de meesten niet.
Hoe plechtstatig het Europese geheugen ook mag ogen, in het euregionale normaal van vandaag lijkt het zijn magie voorgoed te hebben verloren. Zoals in de hoofden van velen.