SANKT-ELIGIUSKAPELLE
KREWINKEL

APRIL 2025 | In Krewinkel kom je niet toevallig. Van zodra je je slingerend naar het oosten vertwijfeld begint af te vragen hoe ver België reikt, ben je er.

Het gehucht is zo klein dat het zich vanuit slechts drie standpunten in beeld laat brengen, getuige de afbeeldingen die Google kent. Ik ben Michiel Hendryckx niet en leg tegen beter kijken in mijn kopie van een van de perspectieven vast.

De in januari 1964 gewijde nieuwe kerk maakte de zestiende-eeuwse Sint-Eligiuskapel overbodig. Het stokoude gebedshuis werd verkocht aan een openluchtmuseum. In 1974 nam de prille Raad van de Duitse Cultuurgemeenschap de roep om het zieltogende gebouw als monument te beschermen ernstig. BRF-journalist en lokaal historicus Hubert Jenniges richtte een cultuur- en museumvereniging op, kreeg als bekende kop breed gehoor in de media en mobiliseerde restauratiefondsen. De vraag was groter dan de kapel: mochten Duitstalige Belgen zelf bepalen wat zij als hun cultureel erfgoed beschouwden?

De aandacht voor Krewinkel loonde. De minister voor Franse Cultuur verklaarde zich bereid te onderzoeken of de kapel beschermd kon worden. De Raad van de Duitse Cultuurgemeenschap kreeg steeds meer greep op zijn culturele verleden, maar de macht om dat verleden ook autonoom te beheren was nog niet volledig toegekend.

In het begin van de jaren 1980 groeide de armslag. De Raad van de Duitstalige Gemeenschap engageerde zich om 80 procent van de restauratiekosten te dragen. De leeggeplunderde en tot stal vervallen kapel kreeg zo een toekomst, en de Duitstalige gemeenschap steeds meer zeggenschap over haar culturele verleden.

In 1994 kwam er eindelijk schot in de restauratie. Op de vooravond ervan gaf het gebouw nog kostbare fresco's uit de prille zestiende eeuw prijs. In 2002 waren de werken voltooid en bood de Sint-Eligiuskapel als cultuurcentrum een feeëriek onderkomen voor concerten, tentoonstellingen en andere activiteiten.

Amper twintig jaar later keerde de geschiedenis zich opnieuw. Eind 2023 dienden zich geen nieuwe bestuursleden meer aan en legde de vzw Kulturkapelle Krewinkel de boeken neer. Het gebouw en zijn muurschilderingen zijn sindsdien overgeleverd aan de zorg van de gemeente Büllingen. Renovatie dringt zich opnieuw op. Schadelijk vocht bedreigt de muren met de fresco's. Tegelijk moeten de kleuterschool en de gemeentelijke sporthallen energie-efficiënt worden opgeknapt en dwingen overstromingsrisico's de gemeente tot kostelijke infrastructuurwerken. Het gemeentecollege wikt en weegt, in de hoop dat ook de Duitstalige Gemeenschap financieel bijspringt.

Het pronte torentje prijkt in een ander klimaat dan toen. Niet het bewaren van het collectieve geheugen houdt de bewoners vandaag wakker. Klimaat, onderwijs en koopkracht zijn nu aan de orde van de dag.

De Sint-Eligiuskapel is een miniatuur van een halve eeuw Duitstalige autonomie in België. Wat in de jaren zeventig begon als vrijwillig engagement van mensen als Hubert Jenniges, groeide uit tot een gemeenschap die zelf over haar erfgoed kan beslissen. Jenniges' generatie komt uit een tijd waarin geëngageerde mensen het lokale erfgoed nog eigenhandig konden redden. De culturele zelfbeschikking waar zij voor streden, is inmiddels een bestuurlijke realiteit. Ze heeft een ander cultureel landschap voortgebracht dan meer dan een halve eeuw geleden werd gedroomd: professioneler, zakelijker en afhankelijk van subsidies en instellingen in Eupen.

Het pronte torentje van de Sint-Eligiuskapel prijkt in een ander klimaat dan toen. Niet het bewaren van het collectieve geheugen houdt de bewoners vandaag wakker. Klimaat, onderwijs en koopkracht zijn nu aan de orde van de dag. Erfgoed moet zich tegenwoordig een plaats bevechten tussen andere dringende belangen.

Wat in 1974 een strijd om zeggenschap was, is vandaag een kwestie van draagkracht geworden: wie heeft nog de middelen om dit voor de Eifel unieke erfgoedstuk voor verval te behoeden? Ook bij de BRF en in Grenz-Echo klinkt kritiek op het beleid van de gemeente Büllingen. 

Nu het regent in Eupen, druppelt het met wat geluk binnenkort in Krewinkel.