FRISEURSALON  
BURG-REULAND

AUGUSTUS 2022 | Burg-Reuland baadt in een lome siëstastilte. Alleen Konditorei Sti'ne in het centrum lest de dorst van wandelaars en motards onder de lindeboom. Nog voor de kapperswoning mijn blik vangt, ruik ik haar al. Niet de warme wolk lakspray die uit het salon waait verleidt me, wel het onvergelijkbare aroma van carbolineum dat de fifties-gevelplanken in de warmte afstralen. Het draagt de zomers van de jaren 1990 mee, toen deze geur bij het doorsteken van een dorpscentrum door de opengedraaide zijramen zomaar op de achterbank van de auto naar binnen waaide.

Ik steek de straat over en herken in de kapperszaak een woningtype dat in deze onaangetaste toestand stilaan verdwijnt. Zoals elders in België werden veel huizen in de jaren 1960 en 1970 vakkundig verminkt, in de overtuiging ze precies cosmetisch op te waarderen. Tot die tijd beperkte het portfolio van bouwfirma's zich tot twee stijlen: variaties van deze sobere woning met spaarzame steen- en houtaccenten in de bezette gevels of de klassieke Ardeense variant in grijsgroene natuursteen. Zoals de fermette in Vlaanderen, werd de chaletstijl in Ostbelgien geliefd vanaf de jaren 1980. Decennia later blendden de bestaande stijlen zich, zoals de schlagermuziek uit die tijd.

Sinds de jaren 2000 lijkt België wat meer eengemaakt, bouwsmaken houden geen halt meer aan de taalgrenzen. Ook hier verrijzen de typisch Vlaamse blokjes, niet in magmagrijs of terracottarood zoals in Keerbergse bossen of Heuvellandse verkavelingen, maar in zwart-wit met natuurstenen details.

Leid je iemands België-gevoel af uit zijn gevoeligheid voor bouwregels, dan schitterden de Duitstaligen als model-Belgen.

Waar de gemiddelde Vlaming zijn bouwdroom binnen almaar kleinere perceelgrenzen moet persen, is er hier nog volop bouwruimte. Toch dreigde er in 2012 een kleine Belgische revolutie. In de Belgische Eifel verslikte men zich in de ochtendkoffie toen de krant GrenzEcho kopte: Doppel­häuser bleiben in der Eifel verpönt. De Waalse gewestregering in Namen had bepaald dat nieuwe verkavelingen in de Duitstalige Gemeenschap in een minimum aan koppelwoningen moesten voorzien. Verpönt betekent letterlijk bij wet verboden, maatschappelijk niet gewenst. Deze woordkeuze geeft weer hoezeer de baksteen in de maagstreek van de Duitstaligen werd geraakt, of toch tenminste hun generaties oude beeld dat een thuis wordt opgetrokken uit 4 vrijstaande gevels.

Leid je iemands België-gevoel af uit zijn gevoeligheid voor bouwregels, dan schitterden de Duitstaligen als model-Belgen. In 2020 speelden ze het klaar de bevoegdheid voor ruimtelijke ordening naar de gemeenschapsregering in Eupen over te brengen. Voortaan konden Franstalige bureaucraten de lokale bouwtraditie niet meer doen vervreemden.

Deze kapperswoning is een stille getuige in een regio waar zich een bijzonder verhaal van erfgoed en verandering afspeelt. Van generaties die hun leven vormgeven op een grens waar taal, cultuur en bouwstijl een eigen ritme aanhouden. Van een Gemeenschap die haar identiteit verdedigt met de stille kracht van 4 vrijstaande gevels.